Prestakuntza-programaren testuingurua

“Gipuzkoako eredua” deiturikoa Gipuzkoako eredua luze-zabal baliatzen den termino bihurtu da; izan ere, “lankidetzaren” ideiak eta praktikak garrantzi historikoa izan dute lurraldearen bizitza ekonomikoa, soziala eta politikoa instituzionalizatzeko, guztia ere asoziazionismora, lotura komunitariora eta kapital sozialaren maila handi batera bideratutako orientazio kultural nabarmenaren ondorioz. Lurraldearen nortasun sendo eta bereizi horren isla da, halaber, eredu sozioekonomiko propioa, lurraldearen bereizgarri gisa har daitekeena eta “Gipuzkoako eredu” deitu izan dena. Eredu horrek arrakastaz uztartzen ditu aberastasuna sortzea eta gizartea babestea, eta lurralde orekatua eta komunitate kohesionatua bultzatzen ditu, guztia ere euskal kultura eta euskara erdigunean ipinita. Esparru sozialean, eredu sozioekonomiko horri esker, Gipuzkoa best-in-class gisa har daiteke desberdintasun sozialari dagokionez; hau da, kohesio ekonomiko eta sozial handiko komunitatea da. Gipuzkoak 25,3ko Gini indizea du —hori da desberdintasun soziala neurtzeko adierazlerik erabiliena—, Europar Batasuneko (EB28) batezbestekoa baino 5,4 puntu txikiagoa. AROPE tasari dagokionez — pobrezia eta gizarte bazterketako arriskua adierazten ditu—, % 19,2koa da Gipuzkoan, Europako batezbestekoa baino ehuneko 3,2 puntu txikiagoa. Gipuzkoako gizarteak ulertzen du zer-nolako balioa duten erantzukizunak eta elkartasunak aberastasuna banatzerakoan, eta, oro har, gizarte aktiboa eta inplikatua da. Kapital sozial garrantzitsua ez ezik, gizarte zibil antolatua, aberatsa eta askotarikoa ere baditu. Horren erakusgarri, hainbat alorretan boluntariotza lanak egiten dituzten 4.500 elkarte daude lurraldean, eta horietatik laurdenak inguru hirugarren sektorean aritzen dira. Horretaz gainera, 40.000 gipuzkoarrek (biztanleriaren % 6) boluntario gisa aritzen dira. Era berean, hezkuntza maila handiko gizartea da Gipuzkoakoa: Biztanleriaren % 43k bigarren edo hirugarren mailako ikasketak egin ditu edo egiten dihardu Ekonomiari dagokionez, Gipuzkoako eredua funts industrial sendo batean oinarritzen da, eta industria sektorea da barne produktu gordinaren % 31 (industria+ eraikuntza). Gipuzkoako enpresa ehuna ETEetan oinarritzen da batez ere —lurraldeko enpresen % 99 dira—, guztiak ere izaera berritzaile nabarmenarekin eta merkatu globaletan lehiatzeko gaitasunarekin. Izan ere, eskualdeak mundu mailako enpresa liderrak ditu hainbat esparrutan, hala nola mugikortasun eredu berrian edo biozientzietan. Berrikuntzari dagokionez, lurraldeko I+Gko gastua barne produktu gordinaren % 2,63koa da, Europako batezbestekoa baino nabarmen handiagoa (+% 0,04). Gainera, lurraldeak erreferentziazko ekosistema enpresarial, industrial, berritzaile eta teknologikoa du: enpresa, kluster eta eragilez ez ezik, jakintza, hezkuntza eta berrikuntza zentroz osaturiko sare bat. Lurraldearen beste ezaugarrietako bat da eredu kooperatibo ezohikoa duela, eta munduko kooperatiba industrialik handiena daukala (Mondragon Korporazioa). 2021ean, lurraldeak 782 kooperatiba zituen, zeinek 27.755 pertsona enplegatzen baitzituzten, lurraldeko langile guztien % 10 inguru.